Τρίτη 31 Μαρτίου 2026 στις 19.30
Κύκλος εκδηλώσεων για τα 80 χρόνια από την ίδρυση του ΔΣΕ
H ιστορία του ΔΣΕ είναι η ιστορία μιας λαϊκής επανάστασης| Κύκλος εκδηλώσεων για τα 80 χρόνια από την ίδρυση του ΔΣΕ (28/10/1946)
H ιστορία του ΔΣΕ είναι η ιστορία μιας λαϊκής επανάστασης | Κύκλος εκδηλώσεων-συζητήσεων για τα 80 χρόνια από τη ίδρυση του ΔΣΕ (28/10/1946)
Όπως μαρτυρά ο τίτλος, το θέμα του κύκλου συζητήσεων εκδηλώσεων που διοργανώνουμε είναι η ιστορία του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας (ΔΣΕ): είναι η ιστορία του λαϊκού στρατού που πραγματοποίησε την πιο ολοκληρωμένη απόπειρα επαναστατικού μετασχηματισμού της Ελλάδας από την ίδρυση του νεοελληνικού κράτους. Στη βάση αυτής της θεώρησης θα επιχειρήσουμε μια συνολική πραγμάτευση και κριτική αποτίμηση του ελληνικού επαναστατικού φαινομένου της δεκαετίας του 1940. Με σημείο εκκίνησης τη στρατιωτική ήττα του Ελληνικού Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού (ΕΛΑΣ) στην Αθήνα τον Δεκέμβρη του 1944 και την υπογραφή, δύο μήνες αργότερα, της Συμφωνίας της Βάρκιζας, θα διατρέξουμε την εμπειρία του κομμουνιστικού κινήματος του Μεσοπολέμου και του αντιφασιστικού εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα της περιόδου 1941-1944, για να επιστρέψουμε στην ήττα και να αναζητήσουμε στο μεταβαρκιζιανό καθεστώς της λευκής τρομοκρατίας τη διαδικασία μετάβασης από την τακτική της μαζικής λαϊκής αυτοάμυνας στη συγκρότηση ένοπλων αντάρτικων ομάδων και στη δημιουργία λαϊκού στρατού.
Στη δημιουργία ακριβώς του τελευταίου αναγνωρίζουμε και την ιστορικά μοναδική δυνατότητα ύπαρξης αυτόνομης ταξικής στρατηγικής στη χώρα ύστερα από τη Συμφωνία της Βάρκιζας. Προσεγγίζοντας τον ΔΣΕ ταυτόχρονα ως στρατιωτικό, πολιτικό και κοινωνικό φαινόμενο και φορέα επαναστατικής αλλαγής, θα επιχειρήσουμε να φωτίσουμε τους όρους και τις προϋποθέσεις της κορυφαίας στιγμής της ταξικής πάλης στη νεότερη ελληνική ιστορία.
Τρία είναι τα βασικά στοιχεία που συνθέτουν την οπτική μας.
-Το πρώτο είναι η εγγραφή του ΔΣΕ και της πολεμικής εμπειρίας της περιόδου 1946-1949 στο εννοιολογικό πεδίο της επανάστασης. Πρόκειται για μια οπτική που αποστασιοποιείται τόσο από την αποϊδεολογικοποιημένη εκδοχή του «εμφυλίου» πολέμου όσο και από τη μαξιμαλιστική και συνθηματολογική χρήση της επανάστασης. Θα επιχειρήσουμε να δούμε την επανάσταση ως αυτό που πραγματικά είναι: ως τη βίαιη και με μαζικούς όρους σύγκρουση δύο αντίπαλων κοινωνικών/ταξικών συνασπισμών (ιστορικών μπλοκ) για την κατάληψη της εξουσίας.
Προσεγγίζοντας την επανάσταση ως φαινόμενο κοινωνικό που εκδηλώνεται στο πεδίο της πολιτικής και του πολέμου, θα σταθούμε ιδιαίτερα στη σημασία του επαναστατικού ΚΚΕ της εποχής ως του πολιτικού φορέα της παραπάνω σύγκρουσης από την πλευρά του λαϊκού κινήματος. Ο ΔΣΕ δεν μπορεί να γίνει αντιληπτός έξω από τη μήτρα που τον γέννησε. Και αυτή δεν είναι άλλη από το επαναστατικό ΚΚΕ εκείνης της εποχής, με τα συγκεκριμένα ιδεολογικά, πολιτικά και οργανωτικά χαρακτηριστικά. Δεν υπάρχει ΔΣΕ έξω από εκείνο το ΚΚΕ, όπως δεν υπάρχει ΔΣΕ έξω από τη στρατηγική που έδωσε σε αυτόν το ΚΚΕ κατά τη διάρκεια του αγώνα του. Στην πραγματικότητα, η δημιουργία του ΔΣΕ αποτέλεσε την πραγμάτωση της πολιτικής εκείνης που άνοιξε τον δρόμο για την είσοδο του λαϊκού κινήματος στο προσκήνιο ως δύναμης ηγεμονικής, ως δύναμης εξουσίας.
-Συναφές με το προηγούμενο, το δεύτερο στοιχείο της οπτικής μας είναι η πλήρης αντιστροφή της ιδέας περί «ιστορικού λάθους» και «αδύνατης επανάστασης». Εξετάζοντας τι ήταν ο ΔΣΕ σε διαλεκτική σχέση με την ιστορική παρακαταθήκη του, αντιλαμβανόμαστε το ΔΣΕ ως τον μόνο τρόπος να ακυρωθεί η Βάρκιζα και ως εκ τούτου τη μόνη οδό να εκφραστεί ξανά αυτοτελώς η ταξική πολιτική στη χώρα. Από τη σκοπιά της ταξικής πολιτικής, η δημιουργία του ΔΣΕ ήταν, λοιπόν, μια ιστορική αναγκαιότητα, ένα πλήγμα στη βασική στρατηγική της αστικής τάξης, που συνοψιζόταν στην εξαφάνιση του ΚΚΕ και του λαϊκού κινήματος από το προσκήνιο. Πάντα από τη σκοπιά της ταξικής πολιτικής, το βιβλίο αντιστρέφει την ιδέα της «προδικασμένης ήττας» του ΔΣΕ, αναδεικνύοντας τη σημασία της επαναστατικής εμπειρίας των ετών 1946-1949 για τη μετατροπή του λαϊκού κινήματος από ουρά της αστικής πολιτικής, όπως ήταν το 1945, σε δύναμη ικανή να πρωταγωνιστήσει στην πολιτική σκηνή της χώρας, όπως συνέβη κατά την περίοδο 1950-1956.
-Τέλος, το τρίτο στοιχείο που χαρακτηρίζει την οπτική μας είναι η έμφαση στην έννοια του λαού και του λαϊκού ως πολιτικής κατηγορίας. Η εμφατική χρήση του λαού διαφοροποιείται εδώ τόσο από τη συσκοτιστική ταύτισή του με το έθνος όσο και από την a priori απόρριψή του στο όνομα μιας ταξικής ορθοδοξίας. Αντιθέτως, βλέπουμε τον λαό ως ένα ιστορικά διαμορφωμένο πλέγμα σχέσεων και παραδόσεων που βρίσκονται σε ανταγωνιστική σχέση με τον κυρίαρχο πόλο εξουσίας και την ηγεμονική ιδεολογία. Σε αυτόν ακριβώς τον κόσμο του βουνού, της αγροτιάς, και της εργατικής τάξης των πόλεων το αίτημα για την απελευθέρωση της χώρας από την ιμπεριαλιστική κατοχή και τον μοναρχοφασιστικό ζυγό και για την εγκαθίδρυση της λαϊκής δημοκρατίας μπορούσε να ανακαλέσει εμπειρίες καταπίεσης και παραδόσεις ανταρσίας, να προσδώσει σε αυτές πολιτικά χαρακτηριστικά και να τις μετουσιώσει σε επαναστατική πράξη. Υπό την έννοια αυτή, η προσέγγιση μας -επιχειρεί να- επαναφέρει στη συζήτηση τη σχέση ανάμεσα στον εθνικό, δημοκρατικό και σοσιαλιστικό χαρακτήρα της επανάστασης, εντάσσοντας με νέους όρους την κατηγορία του έθνους στο πεδίο της ταξικής πάλης.
Πάνω απ' όλα, όμως, αυτό που επιδιώκουμε μέσα από αυτόν τον κύκλο εκδηλώσεων είναι η υπεράσπιση της επαναστατικής παρακαταθήκης του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας. Μιας παρακαταθήκης που, περισσότερο από υπόθεση μνήμης, είναι η διαρκής υπόμνηση της ιστορικής δυνατότητας να «θεριεύει ο γίγαντας τώρα λαός και [να] σπάει δεσμά κι αλυσίδες».
1η Εκδήλωση Συζήτηση : Από τη μαζική λαϊκή αυτοάμυνα στον ένοπλο αγώνα : Η επίθεση στο Λιτόχωρο (31/3/1946) ως αποφασιστικό βήμα προς τη συγκρότηση του ΔΣΕ | Τρίτη 31 Μαρτίου 7.30 Καλλιδρομίου 49 Εξάρχεια
*Τις επόμενες μέρες θα δημοσιοποιηθεί ένα πρώτο οργανόγραμμα των εκδηλώσεων. Εκτός από συζητήσεις, ο κύκλος εκδηλώσεων θα περιλαμβάνει προβολές ντοκιμαντέρ και ταινιών, παρουσιάσεις βιβλίων καθώς και περιηγήσεις σε ιστορικούς τόπους του ΔΣΕ, όπως αυτή που οργανώνουμε για τον Ιούλιο στο Γράμμο.
Ομάδα Επαναστατικής Ιστορίας
Εικόνες:
