Κυριακή 11 Οκτωβρίου 2026 στις 15.00
Συγκέντρωση
[Κυριακή 11/10] Συγκέντρωση στις φυλακές Αγίου Στεφάνου Πάτρας
Από τον Απρίλιο μέχρι σήμερα έχουν καταγραφεί τουλάχιστον 9 θάνατοι κρατουμένων στις φυλακές Αγίου Στεφάνου της Πάτρας, ηλικίας από 31 έως 72 ετών. Οι θάνατοι μέσα σε αυτές τις συνθήκες είναι κρατικές δολοφονίες και ως τέτοιες πρέπει να αποτυπώνονται στη συλλογική συνείδηση και την ιστορία. Συγκέντρωση στις φυλακές Αγίου Στεφάνου Πάτρας Κυριακή 11/10 στις 15:00
Κείμενο για τις συνθήκες κράτησης στις φυλακές Αγίου Στεφάνου
Από τον Απρίλιο μέχρι σήμερα έχουν καταγραφεί τουλάχιστον 9 θάνατοι κρατουμένων στις φυλακές Αγίου Στεφάνου της Πάτρας, ηλικίας από 31 έως 72 ετών. Μέσα σε αυτό το διάστημα, καταγγελίες από φυλακισμένους και συγγενείς τους άνοιξαν σε ένα βαθμό το θέμα προκαλώντας αναστάτωση στους υπεύθυνους. O στατιστικός δείκτης των θανάτων ήταν πολύ μεγάλος για να αγνοηθεί. Έπρεπε να δοθούν εξηγήσεις για τα μάτια του κόσμου. Για να συμβεί αυτό, δόθηκε εντολή για εισαγγελική έρευνα και οι θάνατοι επιχειρήθηκε να αποδοθούν από τα συστημικά μέσα σε εξαρτήσεις από ναρκωτικά.
Η απάντηση ήταν περισσότερη καταστολή και όχι περίθαλψη. Πραγματοποιήθηκαν απανωτές έφοδοι των μπάτσων στα κελιά και έγιναν δεκάδες μεταγωγές. Κατά τον Ιούνιο επί 15 μέρες, μέρα παρά μέρα γινόταν αστυνομική επιχείρηση. Ως νέο μέτρο, οι νεοεισερχόμενοι κρατούμενοι με ιστορικό χρήσης ναρκωτικών ελέγχονται με τεστ ούρων και αν βγουν θετικοί τους καταλογίζεται πειθαρχική ποινή. Επίσης εντείνεται ο έλεγχος των εισερχομένων ειδών, ακόμη δε και η προσωρινή αναστολή παράδοσης αντικειμένων σε κρατουμένους.
Στον Άγιο Στέφανο οι κρατούμενοι πεθαίνουν κυριολεκτικά ο ένας μετά τον άλλο, και η ευθύνη για αυτούς τους θανάτους έχει ονoματεπώνυμο. Αυτό του διευθυντή των φυλακών Αντώνη Ζήκου, και όχι μόνο. Μπορεί να ξηλώθηκε ο αρχιφύλακας και ορισμένα κατώτερα στελέχη, όμως ο διευθυντής παρέμεινε στη θέση του να διαφεντεύει το τσιφλίκι του ή αλλιώς τις συνθήκες εξόντωσης των κρατουμένων.
Στις φυλακές του Κορυδαλλού και του Αγίου Στεφάνου λειτουργεί μονάδα φαρμακευτικά υποβοηθούμενης θεραπείας του ΟΚΑΝΑ με χορήγηση υποκατάστατων και συγκεκριμένα μεθαδόνης. Η μεθαδόνη είναι ένα οπιοειδές που αν συνδυαστεί με άλλες ουσίες ή φάρμακα μπορεί να προκαλέσει σοβαρές αλληλεπιδράσεις, δυνητικά θανατηφόρες. Ως επακόλουθο του παραπάνω προγράμματος στις φυλακές του Αγίου Στεφάνου κρατούνται άνθρωποι που χρήζουν σοβαρής και συνεπούς ιατροφαρμακευτικής φροντίδας λόγω της ευαλωτότητάς τους. Αντ' αυτού υπάρχει σημαντική υποστελέχωση του ιατρικού προσωπικού, το οποίο ακολουθεί τη γραμμή του μπάτσου, υποτιμώντας τα περιστατικά και καθυστερώντας τραγικά την περίθαλψη και τη μεταφορά στο νοσοκομείο. Στο ίδιο πλαίσιο της πλήρους υγειονομικής εγκατάλειψης και αδιαφορίας, συγκαταλέγεται η έλλειψη φαρμάκων, ενώ κατά τις νυχτερινές ώρες δεν υπάρχει γιατρός και το ιατρείο το λειτουργεί υπάλληλος της φυλακής. Σε περίπτωση έκτακτου περιστατικού η διαδικασία περιορίζεται σε τηλεφωνική επικοινωνία με τον γιατρό της φυλακής, ο οποίος δίνει οδηγίες στον κρατούμενο.
Οι έγκλειστοι ζουν κατά κύριο λόγο σε θαλάμους των 8 ατόμων με μια τουαλέτα, σοβαρά προβλήματα υπερπληθυσμού, και κόσμο να κοιμάται στο πάτωμα, γεγονός που από μόνο του αρκεί για να επιφέρει υγειονομική κρίση. Δεν επιτρέπονται οικιακές συσκευές, συσκευές μαγειρέματος και συντήρησης και συνεπώς κανένας τρόπος για να φροντίσει ο ίδιος ο κρατούμενος (με προσωπικό κόστος βέβαια) τη διατροφή του. Μόνη επιλογή παραμένει το συσσίτιο, που σίγουρα δεν επαρκεί για την κάλυψη των βασικών διατροφικών αναγκών, πόσο μάλλον των κρατουμένων εκείνων με ειδικά προβλήματα υγείας (διαβητικοί , υπερτασικοί κλπ). Για συστήματα θέρμανσης ή ψύξης φυσικά ούτε λόγος. Παράλληλα, η φυλακή είναι γεμάτη κοριούς, πλυντήρια για βασική αποστείρωση δεν υπάρχουν και οι απολυμάνσεις δεν έχουν καμία αποτελεσματικότητα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αδιαφορίας για τις ζωές των κρατουμένων αποτέλεσε και η διαχείριση της μεγάλης φωτιάς στην Αχαΐα το 2025, όπου ενώ οι φλόγες είχαν φτάσει μέχρι τα τείχη της φυλακής και οι καπνοί είχαν πνίξει το εσωτερικό της δεν υπήρχε κανένα σχέδιο εκκένωσης. Έτσι μπορεί να βγει το συμπέρασμα ότι η στέρηση της ελευθερίας δεν αρκεί. Σκοπός είναι η τιμωρία, η πειθάρχηση και η καταστολή.
Η περίπτωση των φυλακών του Αγ. Στεφάνου είναι άλλη μια μικρογραφία του τι σημαίνει φυλακή στον σύγχρονο κόσμο. Μια τραγική υπενθύμιση του τι ρόλο επιτελεί ιστορικά και του γιατί κάθε επαναστατικό, ριζοσπαστικό κίνημα οφείλει να συμπεριλαμβάνει στις αναλύσεις και τις στοχεύσεις του τον θεσμό αυτό. Η φυλακή από τον 18ο και τον 19ο αιώνα, αντικατέστησε σταδιακά τις δημόσιες τιμωρίες, μεταφέροντας τη βία από την πλατεία πίσω από τους τοίχους της. Ο δημόσιος βασανισμός και η εκτέλεση μετασχηματίστηκαν σε πιο αθέατες, διοικητικές και καθημερινές πρακτικές. Ο μετασχηματισμός αυτός γίνεται ιδιαίτερα εμφανής στις συνθήκες κράτησης και στη μεταμόρφωση του δημίου σε δεσμοφύλακα. Ο θάνατος πλέον έρχεται περισσότερο ως συνέπεια του συνωστισμού, της εγκατάλειψης, των άθλιων συνθηκών και της ανεπαρκούς ιατρικής περίθαλψης.
Η μεταμόρφωση αυτή δεν αφορά μόνο τη μορφή της τιμωρίας, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο ορίζεται η παραβατικότητα. Μαζί με την αστυνομία, τα δικαστήρια και τα ΜΜΕ, η φυλακή συμβάλλει στην ανάδειξη ορισμένων ανθρώπων ως «παραβατικών» για να απανθρωποποιηθούν έτσι ώστε ο βασανισμός και η δολοφονία τους να είναι κοινωνικά αδιάφορη. Οι φάκελοι, οι καταδίκες, το στίγμα και η συνεχής επιτήρηση παρουσιάζουν την παραβατικότητα ως μόνιμο ατομικό χαρακτηριστικό, αποσυνδέοντάς την από τη φτώχεια, την ανισότητα και τις κοινωνικές συγκρούσεις. Έτσι, ένα κοινωνικό πρόβλημα μετατρέπεται σε ατομική ενοχή και αντιμετωπίζεται μέσω της αστυνόμευσης και της τιμωρίας.
Ωστόσο, η παραβατικότητα δεν είναι φυσική ή έμφυτη ιδιότητα. Η έννοια του «παραβατικού» διαμορφώνεται από το κράτος μέσα σε συγκεκριμένες σχέσεις εξουσίας, οι οποίες συνδέονται με την προστασία της ιδιοκτησίας ως θεμέλιο της κοινωνικής ανισότητας, το κρατικό μονοπώλιο στη βία και την αποδυνάμωση των κοινοτικών δεσμών. Η καταστολή προστατεύει κυρίως την άρχουσα τάξη και την ιδιοκτησία, ενώ στοχεύει δυσανάλογα τους φτωχούς και τις περιθωριοποιημένες κοινωνικές ομάδες. Η διαρκής ληστεία των φτωχών από τους πλούσιους, πολύ πιο προκλητική και εμφανής, ποτέ δεν τιμωρείται, ούτε τιμωρούνται οι μαζικές κρατικές δολοφονίες στα σύνορα και στις ιμπεριαλιστικές εκστρατείες. Επομένως, το τι θεωρείται έγκλημα και τι παραμένει ανεκτό εξαρτάται από τις κοινωνικές σχέσεις εξουσίας.
Άρα ο πραγματικός ρόλος της φυλακής δεν είναι η αντιμετώπιση του εγκλήματος, όπως παρουσιάζεται. Αναπαράγει την υποτροπή και διατηρεί την εικόνα του «εγκληματία», νομιμοποιώντας τη συνεχή λειτουργία των μηχανισμών καταστολής. Η δήθεν αποτυχία της δεν είναι αποτέλεσμα δυσλειτουργίας, αλλά συνδέεται με τον ρόλο της φυλακής στη διατήρηση του κοινωνικού ελέγχου και της καθεστηκυίας τάξης. Στην πραγματικότητα εφόσον αποτελεί το κοινωνικό φόβητρο για την προστασία της ιδιοκτησίας και την αποτροπή της απαλλοτρίωσης του μεγάλου κεφαλαίου, είναι ένας βασικός πυλώνας διαιώνισης των συνθηκών που γεννούν το κοινωνικό υποκείμενο που βασανίζει και δολοφονεί.
Οι φυλακές ήταν πάντα στο περιθώριο του καπιταλιστικού κόσμου, οι φυλακισμένοι και οι φυλακισμένες ήταν πάντα οι «αόρατοι του κόσμου». Αντιμέτωποι διαχρονικά με την αδιαφορία ή και την εκδικητικότητα του κρατικού μηχανισμού και έξω από το ραντάρ του άμεσου κοινωνικού ενδιαφέροντος αγωνίστηκαν σκληρά για να ακουστεί η φωνή τους και να κατακτήσουν τη στοιχειώδη αξιοπρέπεια και τα δικαιώματά τους. Οι αγώνες αυτοί, μαζί με το χτίσιμο ενός σταθερού και δυναμικού κινήματος αλληλεγγύης από τη μεριά σημαντικών κομματιών του ριζοσπαστικού κινήματος έχτισαν μέσα στα χρόνια την μεγαλύτερη ορατότητα των κρατουμένων μέσα στην κοινωνία και οδήγησαν στη σταδιακή βελτίωση των συνθηκών της ζωής τους. Ακόμα και αυτά τα στοιχειώδη - που απέχουν πολύ από το να απαλείφουν το βάρβαρο καθεστώς εξαίρεσης που βιώνουν οι κρατούμενοι- η κρατική πολιτική των τελευταίων χρόνων έβαλε εξαρχής στόχο να τα πάρει πίσω.
Μέσα στη συνολική στρατηγική επίθεσης σε όλη την κοινωνική βάση και τα αγωνιζόμενα κομμάτια της, το κράτος έθεσε ως προτεραιότητα την άνευ προηγουμένου αυστηροποίηση του ποινικού κώδικα, του κώδικα ποινικής δικονομίας και βεβαίως του σωφρονιστικού κώδικα, ανοίγοντας διάπλατα την πόρτα της φυλακής για πολλούς περισσότερους και δυσκολεύοντας ακόμα περισσότερο τη ζωή των ήδη φυλακισμένων. Και όσο η είσοδος στη φυλακή γίνεται πλέον ευκολότερη, η έξοδος από αυτήν γίνεται όλο και πιο δύσκολη. Πέρα από τις αυστηρότερες ποινικές διατάξεις, γραφειοκρατικές καθυστερήσεις και ολοένα αυστηρότερες προϋποθέσεις για την υφ' όρον απόλυση παρατείνουν τον εγκλεισμό και μεταθέτουν διαρκώς προς τα πίσω την αποφυλάκιση. Πρώτη και βαρύτερη αποτύπωση της πολιτικής αυτής, ο υπερπληθυσμός στο σύνολο των ελληνικών φυλακών. Το κράτος όχι μόνο αρνείται το πάγιο αίτημα των φυλακισμένων και του εκτός των τειχών κινήματος για αποσυμφόρηση των φυλακών αλλά συνεχίζει να τις πακτώνει με ολοένα και περισσότερους ανθρώπους για ολοένα και περισσότερα αδικήματα. Ανοίγει συνεχώς καινούριες ή υπάρχουσες πτέρυγες (πχ στις γυναικείες φυλακές Κορυδαλλού, στο Μαλανδρίνο κ.α.) οι οποίες αυτομάτως γεμίζουν ενώ παράλληλα σχεδιάζει να αναγείρει νέες φυλακές πανελλαδικά που κι αυτές θα τις γεμίσει ασφυκτικά με κόσμο και σε τίποτα δεν θα βελτιώσουν τους όρους ζωής των κρατουμένων.
Οι ελάχιστοι γιατροί, οι απαρχαιωμένες και λίγες δομές υγείας και η σχεδόν ανύπαρκτη ιατροφαρμακευτική περίθαλψη αντιστοιχούν πλέον σε χιλιάδες περισσότερους ανθρώπους. Ο χώρος που αντιστοιχεί σε κάθε φυλακισμένη είναι κατά πολύ λιγότερος ακόμα και από αυτόν που προβλέπεται στον ίδιο τον σωφρονιστικό κώδικα, το φαγητό είναι σε πολλές φυλακές λίγο και πολύ κακής ποιότητας ενώ ζητούμενο είναι σε κάποιες από αυτές ακόμα και η απρόσκοπτη και συνεχής πρόσβαση σε νερό. Οι συνθήκες αυτές αποτελούν άμεσο κίνδυνο για τις ζωές των κρατουμένων, ενώ η "λύση" για κάθε νόσο είναι τα ψυχοφάρμακα που τελικά χορηγούνται αφειδώς για να απαλύνουν τα συμπτώματα κάθε είδους προβλήματος υγείας αλλά και με σκοπό τη διατήρηση μιας στοιχειώδους "ηρεμίας" μέσα στη φυλακή. Η πραγματικότητα αυτή, οι συνθήκες της, είναι από μόνες τους ένα -κρατικά σχεδιασμένο- κοκτέιλ θανάτου για αυτούς και αυτές που περνούν την πόρτα της φυλακής και διαβιούν εντός της.
Οι θάνατοι κρατουμένων στις φυλακές της Πάτρας δεν αποτελούν ένα μεμονωμένο, τυχαίο, πόσο μάλλον ανεξήγητο γεγονός. Πρόκειται για το προδιαγεγραμμένο αποτέλεσμα συγκεκριμένων κρατικών πολιτικών. Πολιτικών που αφορούν αφενός τους θεσμοθετημένους κανόνες της λειτουργίας των φυλακών στην ελληνική επικράτεια και αποτυπώνονται στους σωφρονιστικούς κώδικες, αφετέρου τη συνολική ποινική νομοθεσία, τους ποινικούς κώδικες, που είναι αυτοί που κάθε φορά ανοίγουν ή κλείνουν τη στρόφιγγα εισόδου των ανθρώπων στις ελληνικές φυλακές. Και στα δύο αυτά πεδία, η κυβέρνηση της ΝΔ έχει αναπτύξει την πιο σκληρή και βάρβαρη θανατοπολιτική των τελευταίων δεκαετιών.
Οι θάνατοι μέσα σε αυτές τις συνθήκες είναι κρατικές δολοφονίες και ως τέτοιες πρέπει να αποτυπώνονται στη συλλογική συνείδηση και την ιστορία. Ως κρατικές δολοφονίες λογίζουμε και τους πρόσφατους θανάτους στις φυλακές της Πάτρας, της Θήβας όπως και στα στρατόπεδα συγκέντρωσης μεταναστών. Η ενίσχυση της φωνής και των αγώνων των κρατουμένων για ζωή και αξιοπρέπεια, ο αγώνας ενάντια στο καθεστώς εξαίρεσης, η αλληλεγγύη στους πολιτικούς κρατούμενους που πάντα έπαιζαν ένα ξεχωριστό ρόλο στη σύνδεση των εντός και εκτός των τειχών αγώνων, πρέπει να είναι ξανά η απάντηση, το ανάχωμα απέναντι στις στοχεύσεις της κρατικής θανατοπολιτικής στο πεδίο των φυλακών. Μέχρι το γκρέμισμα και της τελευταίας φυλακής, να παλέψουμε με όλα τα μέσα πλάι - πλάι με τους κρατούμενους, για να να έρθει η φωνή, τα αιτήματα και οι αγώνες τους στο προσκήνιο και να συμπορευτούμε μαζί στον ευρύτερο κοινωνικό και ταξικό αγώνα. Γιατί οι ζωές των κρατουμένων μετράνε.
ΟΥΤΕ ΠΟΙΝΙΚΟΙ - ΟΥΤΕ ΠΟΛΙΤΙΚΟΙ
ΜΠΟΥΡΛΟΤΟ ΚΑΙ ΦΩΤΙΑ ΣΕ ΚΑΘΕ ΦΥΛΑΚΗ
Συγκέντρωση στις φυλακές Αγίου Στεφάνου Πάτρας
Κυριακή 11/10 στις 15:00
Συνέλευση αλληλεγγύης στους φυλακισμένους, φυγόδικους και διωκόμενους αγωνιστές και αγωνίστριες
Εικόνες:
Αρχεία: