Παρασκευή 30 Οκτωβρίου 2026 στις 19.00
Συγκέντρωση: Επέτειος της Απελευθέρωσης της Θεσσαλονίκης από τον ΕΛΑΣ
Συγκέντρωση για την Επέτειο της Απελευθέρωσης της Θεσσαλονίκης από τον ΕΛΑΣ
📅 Παρασκευή 30 Οκτωβρίου, 19:00
📌 Πλατεία Αγίας Σοφίας
Το φθινόπωρο του 1944, η φασιστική κατοχή στην Ελλάδα έφτανε οριστικά στη δύση της. Στην πραγματικότητα, όμως, το μεγαλύτερο μέρος της ελληνικής υπαίθρου ανέπνεε ήδη ελεύθερο, κατακτημένο σπιθαμή προς σπιθαμή χάρη στον τιτάνιο αγώνα του ΕΑΜ και του ένοπλου βραχίονά του, του ΕΛΑΣ. Το πολυετές, ανυποχώρητο αντάρτικο είχε μετατρέψει τον ελλαδικό χώρο σε μια αδιάκοπη παγίδα φθοράς για τους κατακτητές, οι οποίοι αναγκάζονταν να πληρώνουν βαρύ φόρο αίματος για κάθε μέρα παραμονής τους. Αυτή η ασφυκτική πίεση στο εσωτερικό μέτωπο, σε συνδυασμό με τη θυελλώδη προέλαση του Κόκκινου Στρατού στα Βαλκάνια που απειλούσε να εγκλωβίσει τις ναζιστικές δυνάμεις στον νότο, αποτέλεσε τη χαριστική βολή: η γερμανική Ομάδα Στρατιών Ε, σφυροκοπούμενη πλέον από παντού, αναγκάστηκε να δώσει εντολή για άμεση αποχώρηση προς τον βορρά.
Τις τελευταίες εβδομάδες της κατοχής, οι Γερμανοί, σε αγαστή συνεργασία με τους ντόπιους δωσίλογους και τα Τάγματα Ασφαλείας, προετοίμαζαν την οργανωμένη υποχώρησή τους εφαρμόζοντας τακτικές «καμένης γης». Εξαπέλυσαν αιματηρές εκκαθαριστικές επιχειρήσεις, ενέτειναν την τρομοκρατία εις βάρος του πληθυσμού και οργάνωσαν συστηματική καταστροφή κρίσιμων υποδομών -όπως γέφυρες, σιδηροδρομικά δίκτυα και λιμάνια- προκειμένου να καθυστερήσουν την προέλαση των συμμαχικών και ανταρτικών δυνάμεων.
Ο βρετανικός ιμπεριαλισμός και η εξόριστη αστική κυβέρνηση του Γ. Παπανδρέου είχαν δώσει ρητή διαταγή μέσω της Συμφωνίας της Καζέρτας: ο ΕΛΑΣ απαγορευόταν να εισέλθει στη Θεσσαλονίκη, η οποία έπρεπε να παραδοθεί άθικτη στα βρετανικά στρατεύματα του στρατηγού Σκόμπι. Ωστόσο, η ηγεσία της Ομάδας Μεραρχιών Μακεδονίας του ΕΛΑΣ, με επικεφαλής τους Μάρκο Βαφειάδη και Ευριπίδη Μπακιρτζή, βλέποντας τους ναζί να ετοιμάζονται να ισοπεδώσουν την πόλη, πήρε την ιστορική απόφαση να αγνοήσει επιδεικτικά τις άνωθεν εντολές.
Από τις 26 Οκτωβρίου 1944, δυνάμεις της 11ης Μεραρχίας του ΕΛΑΣ άρχισαν να σφίγγουν τον κλοιό γύρω από τη Θεσσαλονίκη μέσα από σκληρές μάχες στα περίχωρα. Η σωτηρία της πόλης ήταν αποκλειστικά έργο του ένοπλου λαού. Με τη συντονισμένη δράση του μόνιμου και του εφεδρικού ΕΛΑΣ, καθώς και με την αυτοθυσία των ένοπλων εργατών, οι ανατινάξεις του Εργοστασίου Ηλεκτροφωτισμού, του υδραγωγείου, των αλευρόμυλων και του λιμανιού αποτράπηκαν την τελευταία στιγμή.
Στις 30 Οκτωβρίου 1944, οι τελευταίες γερμανικές φρουρές τράπηκαν σε φυγή και ο ΕΛΑΣ εισήλθε θριαμβευτικά απελευθερωτής. Ο λαός ξεχύθηκε στους κεντρικούς δρόμους, στην πλατεία Αριστοτέλους και τον Λευκό Πύργο, πανηγυρίζοντας την απελευθέρωσή του μετά από τριάμισι χρόνια στυγνής ναζιστικής κατοχής. Το διοικητικό κενό δεν καλύφθηκε από το παλιό, σάπιο κράτος, αλλά από τον ίδιο τον λαό: συγκροτήθηκαν άμεσα λαϊκές επιτροπές και η Εθνική Αλληλεγγύη ανέλαβε τον κρίσιμο επισιτισμό. Η Εθνική Πολιτοφυλακή διασφάλισε την τήρηση της τάξης και τη λειτουργία των δικτύων ύδρευσης και ηλεκτρισμού, αποδεικνύοντας ότι οι εργαζόμενοι μπορούν να αυτοδιοικηθούν.
Αυτήν ακριβώς τη λαϊκή εξουσία και οργάνωση έτρεμε η ντόπια αστική τάξη. Γι' αυτό, στο μεταπολεμικό κράτος που στήθηκε βίαια με τις λόγχες του βρετανικού και αμερικανικού ιμπεριαλισμού, οι συνεργάτες των Γερμανών δεν τιμωρήθηκαν ποτέ. Οι ταγματασφαλίτες, οι μαυραγορίτες και οι χίτες αφομοιώθηκαν πλήρως στον κρατικό και παρακρατικό μηχανισμό. Το αστικό κράτος ενσωμάτωσε οργανικά το δοσιλογικό κατακάθι, μετατρέποντάς το σε αιχμή του δόρατος για να χτυπήσει τους πραγματικούς ελευθερωτές: τους κομμουνιστές και τους αγωνιστές του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ, ανοίγοντας τον δρόμο για τις εξορίες, τα εκτελεστικά αποσπάσματα και την ταξική σύγκρουση του Εμφυλίου.
Δεν είναι τυχαίο ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση και το σύγχρονο αστικό κράτος επιχειρούν σήμερα μανιωδώς να ξαναγράψουν την Ιστορία, ανάγοντας την ανιστόρητη θεωρία των «δύο άκρων» σε επίσημο δόγμα. Η χυδαία εξίσωση του κομμουνισμού με τον ναζισμό, ως δήθεν όμοιων μορφών ολοκληρωτισμού, έχει έναν πολύ συγκεκριμένο στόχο: να ξεπλύνει τον δοσιλογισμό, να αποσιωπήσει την ταξική μήτρα που γέννησε τον φασισμό και να κρύψει ότι η συντριβή του ναζιστικού τέρατος ήταν σαρξ εκ της σαρκός του διεθνούς κομμουνιστικού κινήματος.
Απέναντι σε αυτή τη θεσμική επιβολή της λήθης, το δικό μας χρέος είναι να κρατήσουμε γερά το κόκκινο, βαμμένο με αίμα, νήμα της ταξικής μνήμης. Είναι το ίδιο νήμα που ξεκινά από τους απεργιακούς αγώνες των καπνεργατών της δεκαετίας του '30 στη Μακεδονία και τον ματωμένο Μάη του '36, διαπερνά την Εποποιία του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ, την ένοπλη, επαναστατική έφοδο στον ουρανό του ΔΣΕ και φτάνει στον αντιδικτατορικό αγώνα.
Είναι το νήμα της αδιάκοπης σύγκρουσης που εκτείνεται στις καταλήψεις και τη δολοφονία του Νίκου Τεμπονέρα το 1991, στο αντιιμπεριαλιστικό κίνημα για τη Γιουγκοσλαβία, στη φλεγόμενη εξέγερση του Δεκέμβρη του 2008 και στις μαζικές ταξικές μάχες της περιόδου 2010-2015. Και είναι αυτό το ίδιο, αδιάσπαστο νήμα που ενώνει σήμερα τον διαρκή αγώνα για την οριστική κοινωνική συντριβή του νεοναζισμού της Χρυσής Αυγής με την αμέριστη, έμπρακτη ταξική αλληλεγγύη στον δοκιμαζόμενο λαό της Παλαιστίνης.
Κρατάμε ζωντανή την μνήμη και την παρακαταθήκη που μας άφησαν οι ταξικοί αγώνες του χθες, εξοπλιζόμαστε για να προετοιμαστούμε για τις μάχες του σήμερα. Να οργανώσουμε τη λαϊκή αυτοάμυνα και την αντεπίθεση απέναντι στο σύστημα που γεννά την εκμετάλλευση, τον πόλεμο και τον φασισμό.
Διαρκής Αγώνας για την ταξική απελευθέρωση
