Παρασκευή 6 Νοεμβρίου 2026 στις 19.30
Πλατεία, Στρέφη, Πολυτεχνείο, τα Εξάρχεια δεν μπαίνουν σε μουσείο
19:30, ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΥΠΕΡΑΣΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΠΛ. ΕΞΑΡΧΕΙΩΝ: Προβολη ντοκιμαντέρ "30 χρόνια Πολυτεχνείο" της Terra Icognita & τραγούδια από τη χορωδία Εξαρχειων στον πεζόδρομο Θεμιστοκλεους.
21:00, ΠΟΡΕΙΑ ΜΝΗΜΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΧΕΙΑΣ ΤΟΥ ΑΓΩΝΑ ΤΩΝ ΕΞΑΡΧΕΙΩΝ
ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΥΠΕΡΑΣΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΠΛ. ΕΞΑΡΧΕΙΩΝ ΚΑΙ ΠΟΡΕΙΑ ΙΣΤΟΡΙΚΗΣ ΜΝΗΜΗΣ & ΣΥΝΕΧΕΙΑΣ ΤΟΥ ΑΓΩΝΑ ΤΩΝ ΕΞΑΡΧΕΙΩΝ | ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ, 6/11, ΠΕΖΟΔΡΟΜΟΣ ΘΕΜΙΣΤΟΚΛΕΟΥΣ.
«Πλατεία, Στρέφη, Πολυτεχνείο - τα Εξάρχεια δεν μπαίνουν σε μουσείο». Κάτι περισσότερο από μια κραυγή διαμαρτυρίας. Είναι μια δήλωση αντίστασης απέναντι στην προσπάθεια να μετατραπεί μια ζωντανή γειτονιά σε έναν ελεγχόμενο, αποστειρωμένο και εμπορευματοποιημένο χώρο, αποκομμένο από τους ανθρώπους, τις μνήμες και τους αγώνες που τον διαμόρφωσαν. Η πλατεία Εξαρχείων, ο Λόφος του Στρέφη και το Πολυτεχνείο δεν είναι απλώς τρία σημεία στον χάρτη. Είναι τόποι συνάντησης, ελευθερίας, συλλογικής μνήμης και πολιτικής δράσης. Είναι οι χώροι όπου η καθημερινή ζωή συναντά την αντίσταση, όπου η ιστορία δεν παραμένει εγκλωβισμένη στο παρελθόν, αλλά συνεχίζει να γράφεται μέσα από τις διεκδικήσεις των ανθρώπων. Γι' αυτό και το σύνθημα έγινε φωνή στις κινητοποιήσεις, στις πορείες και στις συγκρούσεις ενάντια στα σχέδια ανάπλασης, στην κατασκευή του σταθμού του μετρό στην πλατεία και στην επιχειρούμενη αλλαγή του χαρακτήρα της γειτονιάς. Πίσω από τις λαμαρίνες, τα εργοτάξια και τις παρεμβάσεις στον δημόσιο χώρο, οι αγωνιζόμενοι/ες αναγνωρίζουν μια βαθύτερη σύγκρουση: τη σύγκρουση ανάμεσα στην πόλη ως εμπόρευμα και την πόλη ως κοινό αγαθό· ανάμεσα στην επιβολή από τα πάνω και στο δικαίωμα των ανθρώπων να αποφασίζουν για τον τόπο όπου ζουν, συναντιούνται και αγωνίζονται. «Τα Εξάρχεια δεν μπαίνουν σε μουσείο» σημαίνει πως μια γειτονιά δεν μπορεί να διατηρείται μόνο ως εικόνα, ως τουριστικό αξιοθέατο ή ως νοσταλγικό αποτύπωμα μιας άλλης εποχής, την ίδια στιγμή που εκτοπίζονται οι άνθρωποί της και περιορίζονται οι ελεύθεροι χώροι και οι συλλογικές της πρακτικές. Η ιστορία των Εξαρχείων δεν είναι ένα έκθεμα πίσω από γυαλί. Είναι ζωντανή και αμφισβητησιακή· διαμορφώνεται καθημερινά στους δρόμους, στις συνελεύσεις και στους αγώνες. Το σύνθημα υπερασπίζεται, τελικά, κάτι βαθύτερο από την πλατεία, τον λόφο ή το Πολυτεχνείο. Υπερασπίζεται το δικαίωμα μιας γειτονιάς να παραμένει ζωντανή, ελεύθερη και απρόβλεπτη. Το δικαίωμα των ανθρώπων της να μη γίνουν κομπάρσοι σε μια πόλη σχεδιασμένη χωρίς αυτούς. Γιατί η μνήμη δεν τιμάται όταν ακινητοποιείται, ούτε η ιστορία διασώζεται όταν αποστειρώνεται από τις συγκρούσεις που τη γέννησαν. Τα Εξάρχεια δεν είναι ένα παρελθόν προς έκθεση. Είναι ένας αγώνας που συνεχίζεται στο παρόν. Και όσο οι άνθρωποι υπερασπίζονται τους χώρους τους, η ιστορία τους θα παραμένει ζωντανή - έξω από τις βιτρίνες, μακριά από τις περιφράξεις, μέσα στην ίδια την πόλη.
Τα τελευταία χρόνια, μέσω ενός μεθοδευμένου και οργανωμένου σχεδίου πολιτικών και οικονομικών συμφερόντων, τα Εξάρχεια επαναπροσδιορίζονται. Η Αθήνα μετατρέπεται από στάση των τουριστικών ροών σε τουριστικό προορισμό και έτσι ξένο και ελληνικό κεφάλαιο μέσω εταιρειών real-estate αγοράζουν και μετατρέπουν όλο και περισσότερα κτίρια στα Εξάρχεια σε πολυτελή διαμερίσματα, ξενοδοχεία και airbnb. Όλα αυτά δεν έρχονται βέβαια μόνα τους. Οι εκκενώσεις καταλήψεων, τα πογκρόμ σε μετανάστ(ρι)ιες, οι αναπλάσεις που θα φέρουν "καθαρό" αέρα στην πλατεία, στον Λόφο του Στρέφη και στο Πολυτεχνείο (εν προκειμένω μέσω συμμετοχής τραπεζών στην περίπτωση του κτιρίου Γκίνη), η στρατοπέδευση ενός μικρού στρατού κατοχής στην περιοχή και ο ευρύτερος εκτοπισμός των φτωχότερων, μετατρέπει τη γειτονιά σε επενδυτικό φιλέτο για το μεγάλο κεφάλαιο και υπηρετεί τη διαχρονική προσπάθεια του κράτους να διαλύσει τις κοινωνικές αντιστάσεις που έχουν ριζώσει δεκαετίες τώρα στη γειτονιά των Εξαρχείων. Αυτή την αλυσίδα έρχονται να συμπληρώσουν τα μαγαζιά έχοντας το ρόλο του διασκεδαστή των τουριστών και των πλουσίων καταναλωτών, σε μια γειτονιά που καλείται να γίνει η τακτοποιημένη αυλή των ξενοδοχείων ώστε η πρόσβαση του κάθε λογής τουρίστα να είναι εύκολη και προσιτή.
Κι όμως, τα Εξάρχεια δεν είναι μια ιστορία που έχει τελειώσει. Είναι μια ιστορία που συνεχίζεται κάθε φορά που οι άνθρωποι υπερασπίζονται έναν χώρο συνάντησης, κάθε φορά που αρνούνται να αποδεχτούν τον αποκλεισμό ως κανονικότητα, κάθε φορά που επιμένουν να μοιράζονται τον δημόσιο χώρο, κάθε φορά που συγκρούονται με τις δυνάμεις καταστολής. Και μέσα σε αυτή τη διαρκή διεκδίκηση, η εξέγερση του Πολυτεχνείου δεν αποτελεί μια μακρινή επέτειο ούτε ένα σύμβολο αποκομμένο από το παρόν. Η επικείμενη επέτειος του τριημέρου του Πολυτεχνείου μας καλεί να θυμηθούμε πως η μνήμη δεν είναι τελετουργία,αλλά ευθύνη, της οποίας οι πολιτικοί κραδασμοί δεν περιορίζονται σε αυστηρά χρονικά πλαίσια "εορτασμών". Δεν αρκεί να τιμούμε τους αγώνες του παρελθόντος, αν αποδεχόμαστε την εξαφάνιση των όρων που τους καθιστούν δυνατούς στο παρόν. Η αλληλεγγύη, η συντροφικότητα και η συλλογική διεκδίκηση δεν ανήκουν σε μια άλλη εποχή· παραμένουν ζωντανές όσο υπάρχουν άνθρωποι που συναντιούνται, οργανώνονται και υπερασπίζονται το δικαίωμά τους να καθορίζουν οι ίδιοι τη ζωή και τον τόπο τους. Κάτι που συνεχίστηκε στην μεγάλη μεταπολιτευτική ιστορία του Κάτω Πολυτεχνείου, με πολιτικά, κοινωνικά & φοιτητικά κινήματα να βρίσκουν επιστέγασμα εντός του, με το κτίριο Γκίνη μέσα στα χρόνια να γίνεται σημείο συνάντησης του αντιεξουσιαστικού/αναρχικού κινήματος. Γιατί η μνήμη του Πολυτεχνείου δεν βρίσκεται μόνο στους τοίχους και στα μνημεία του, αλλά και στις γενιές ανθρώπων που έδωσαν στους χώρους του νόημα μέσα από τις συναντήσεις, τις συνελεύσεις, τους αγώνες, τις καταλήψεις και τις συγκρούσεις τους. Στους ανθρώπους που τους στέρησαν την ζωή μέσα στις συγκρούσεις και τις συλλογικές διεκδικήσεις για το Πολυτεχνείο και τα Εξάρχεια. Ιάκωβος Κουμής (1980), Σταματίνα Κανελλοπούλου (1980), Μιχάλης Καλτεζάς (1985), Αλέξανδρος Γρηγορόπουλος (2008), ΑΘΑΝΑΤΟΙ.
Η ιστορία της περίφραξης και της κατάληψης των δημόσιων χώρων επαναλαμβάνεται. Οι μηχανισμοί επιτήρησης ισχυροποιούνται καθημερινά στη γειτονιά, οι ελεύθεροι χώροι συρρικνώνονται και η απειλή μιας ασφυκτικής πραγματικότητας γίνεται αισθητή. Στο Πολυτεχνείο, ο φασίστας πρύτανης Χατζηγεωργίου κάνει τα αδύνατα δυνατά να το μετατρέψει σε μουσειακό έκθεμα. Καθιερώνει τα lockout, απαγορεύοντας σε φοιτητές την είσοδο στη σχολή μετά τις 9μμ, κλείνει τη πύλη της Στουρνάρη αποκόβοντας το Πολυτεχνείο από τη γειτονιά. Οι πολιτικές δραστηριότητες απαγορεύονται, πολιτικά γκραφίτι σβήνονται, φοιτήτ(ρι)ες διαγράφονται και διώκονται ποινικά. Ο φόβος πως οι πιο σκοτεινές σελίδες της ιστορίας των Εξαρχείων μπορεί να ξαναγραφτούν δεν γεννιέται στο κενό· τροφοδοτείται από όσα βιώνουμε καθημερινά. Όμως ο φόβος δεν είναι η μόνη δυνατή έκβαση της ιστορίας. Το Πολυτεχνείο μας υπενθυμίζει κάτι που καμία εξουσία δεν μπορεί να εγγυηθεί ότι θα ελέγξει: πως η ιστορία δεν είναι ιδιοκτησία της εξουσίας, ούτε το μέλλον ένα σχέδιο που έχει ήδη αποφασιστεί ερήμην μας. Γράφεται μέσα από τις επιλογές μας, τις συλλογικές μας πράξεις, τις αρνήσεις και τις διεκδικήσεις μας. Γράφεται κάθε φορά που στεκόμαστε ο ένας δίπλα στην άλλη, ακόμη κι όταν όλα μοιάζουν να έχουν σχεδιαστεί για να μας απομονώσουν.
Η συγκέντρωση στην Πλατεία Εξαρχείων - Όχι μια τυχαία επιλογή.
Στην πλατεία Εξαρχείων, αν και εχει μειωθεί η έκταση του εργοταξίου στην πλευρά της Θεμιστοκλέους η κατάσταση εξακολουθεί να είναι αφόρητη και επικίνδυνη. Στη μητρόπολη των λαμαρινών και των εργοταξίων, σε μια πόλη που δεν κατοικείται αλλά ενοικιάζεται ή ξεπουλιέται, σε μια πόλη που συνεχώς βουλιάζει στη φτώχεια, τις εξώσεις, την εκμετάλλευση και την αλλοίωση του χαρακτήρα της από το τουριστικό κεφάλαιο, οι χώροι συνάντησης, αντίστασης και πολιτικοποίησης πολεμούνται και συρρικνώνονται. Γι'αυτό ακρίβως και η πλατεία Εξαρχείων βρίσκεται διαχρονικά στο κέντρο της επίθεσης κράτους και κεφαλαίου και γι'αυτό είναι έτοιμοι να θυσιάσουν ακόμη και ανθρώπινες ζωές ωστέ να την εξαφανίσουν. Η πλατεία Εξαρχείων ένα μοναδικό σημείο του κέντρου των Αθηνών αποτελούσε για δεκαετίες ένα από τα μεγαλύτερα αγκάθια στην καρδιά της εκάστοτε εξουσίας. Χιλιάδες οι πορείες που ξεκινούσαν ή τελειώναν εκεί, χιλιάδες οι συγκρούσεις με τις κατασταλτικές δυνάμεις που ξέσπασαν εκεί, χιλιάδες εκδηλώσεις, συναντήσεις, πρωτοβουλίες, διαδικασίες και άλλα πολλά που έλαβαν τόπο στην πλατεία συγκροτώντας ένα πλέγμα ζωντανών κοινωνικών κυττάρων αυτο-οργάνωσης και αλληλεγγύης κόντρα στην επιβαλλόμενη απονεύρωση των ζωών μας, κόντρα στην επιβαλλόμενη παθητικότητα της μικροαστικής ζωής.
Η πλατεία αποτελούσε την καρδιά της γειτονιάς και με την κατάληψή της τα Εξάρχεια έμειναν χωρίς ένα από τους βασικούς χώρους συνάντησης και πολιτικοποίησης καθώς και ο Λόφος του Στρέφη, είναι και αυτός υπό συνεχή αστυνομική κατοχή εδώ και ένα χρόνο. Η εγκατάσταση του εργοταξίου αν και δεν απονέκρωσε την γειτονιά, εγκαθίδρυσε την μόνιμη παρουσία δυνάμεων καταστολής εντός της και συνέβαλλε στην περαιτέρω εμπορευματοποίησή της. Ήδη με την απώλεια της ελάχιστοι χώροι έχουν απομείνει όπου μπορεί κανείς να βγει στα Εξάρχεια χωρίς να κάθεται σε μαγαζιά, ενω η ενδεχόμενη δημιουργία του μετρό, θα αλλάξει την ανθρωπογεωγραφία της γειτονιάς γεμίζοντας την με ακόμα περισσότερους τουρίστες και καταναλωτές. Γι'αυτό άλλωστε η εισβολή και στρατοπέδευση του εργοταξίου και των μπάτσων της πλατείας, δεν έγινε αμαχητί αλλά επιβλήθηκε με τη βία κόντρα στην συλλογική βούληση του κόσμου της γειτονιάς και του κόσμου του αγώνα που πάλεψε και συγκρούστηκε με τις δυνάμεις καταστολής από το καλοκαίρι του 2022 και μέχρι σήμερα.
Μέσα στα χρόνια αυτά, ο αγώνας για έναν δημόσιο χώρο ελεύθερο από τη δημοκρατία των λαμαρινών και της αστυνομικής βίας δεν εγκαταλείφθηκε ποτέ. Κόσμος του αγώνα, άνθρωποι της γειτονιάς, μικροί και μεγάλοι, παραμένουν εκεί κάνοντας εκδηλώσεις, συγκεντρώσεις, διατηρώντας την πλατεία ως σημείο έναρξης ή τερματισμου σε αμέτρητες πορείες υπεράσπισης της πλατείας, των Εξαρχείων και των πολιτικών χαρακτηριστικών που φέρουν, ενώ αμέτρητες είναι οι επιθέσεις που δέχθηκαν τόσο οι μπάτσοι - φύλακες του εργοταξίου, όσο και το ίδιο το εργοτάξιο. Η διεκδίκηση της πλατείας Εξαρχείων και συνολικά ο αγώνας για την υπέρασπιση των Εξαρχείων, είναι μια πράξη επίκαιρη και ριζοσπαστική. Μια πράξη που υπερασπίζεται όχι μόνο την ιστορικότητα της περιοχής, την μνήμη και το νήμα των αγώνων του χθες, του σήμερα και του αύριο, αλλά την ίδια την πολιτική ύπαρξή μας στο μητροπολιτικό κέντρο από το οποίο βίαια θέλουν να μας εκτοπίσουν. Η ιστορία δεν είναι κύκλος. Είναι γροθιά στη καρδιά κάθε εξουσίας.
19:30, ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΥΠΕΡΑΣΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΠΛ. ΕΞΑΡΧΕΙΩΝ
Προβολη ντοκιμαντέρ "30 χρόνια Πολυτεχνείο" της Terra Icognita & τραγούδια από τη χορωδία Εξαρχειων στον πεζόδρομο Θεμιστοκλεους
21:00, ΠΟΡΕΙΑ ΜΝΗΜΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΧΕΙΑΣ ΤΟΥ ΑΓΩΝΑ ΤΩΝ ΕΞΑΡΧΕΙΩΝ
Η ΠΛΑΤΕΙΑ ΠΙΣΩ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΤΗΣ ΓΕΙΤΟΝΙΑΣ - ΠΙΣΩ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΤΟΥ ΑΓΩΝΑ
ΤΑ ΕΞΑΡΧΕΙΑ ΘΑ ΕΙΝΑΙ ΠΑΝΤΑ ΕΔΩ ΦΩΤΙΑ ΣΤΑ ΜΗΧΑΝΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΑΤΤΙΚΟ ΜΕΤΡΟ
ΠΛΑΤΕΙΑ ΣΤΡΕΦΗ ΜΕΣΟΛΟΓΓΙΟΥ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΤΑ ΕΞΑΡΧΕΙΑ ΔΕΝ ΜΠΑΙΝΟΥΝ ΣΕ ΜΟΥΣΕΙΟ
Συντονιστικό δράσης για την υπεράσπιση των Εξαρχείων / sdiex@espiv.net
Εικόνες:
